Bij EMDR denkt bijna iedereen aan hetzelfde: traumatherapie. Een heftige gebeurtenis, een ongeluk, iets ingrijpends dat verwerkt moet worden. Dat klopt ook. EMDR werd oorspronkelijk vooral gebruikt om traumatische herinneringen 'op te ruimen' en wordt daar nog steeds veel voor ingezet. Maar het is niet het hele verhaal. Diezelfde technieken kunnen voor veel meer worden gebruikt dan alleen traumaverwerking. In deze blog leg ik uit wat EMDR precies is, waar het verder nog bij helpt en hoe dat er in de praktijk uitziet.

Wat is EMDR eigenlijk?

EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing: het ontladen en opnieuw verwerken door middel van oogbewegingen in het Nederlands. Officieel wordt EMDR vaak ingezet bij een traumatische gebeurtenis, of bij trauma-gerelateerde klachten zoals PTSS. Dat zijn eigenlijk twee aparte vragen: is er sprake van een gebeurtenis die als traumatisch geldt en is er sprake van klachten die daaruit voortkomen? Zo ja, dan wordt vaak EMDR ingezet. Beide vragen zijn belangrijk binnen de officiële richtlijnen en dat is precies de reden waarom veel mensen bij EMDR denken: dat is alleen voor het verwerken van een trauma. Heb je geen trauma, dan is EMDR niet nodig. 

Hoe dat komt

Alles wat je meemaakt, prettig of onprettig, wordt door je brein en lichaam opgeslagen. Dat gebeurt op bewust niveau, maar minstens zo veel op onbewust niveau, in je zenuwstelsel en je lijf. Ook je lichaam slaat herinneringen op. Vaak verwerk je gebeurtenissen vanzelf: je denkt er even aan terug, praat erover en het zakt weer weg. Het raakt opgeruimd en verplaatst zich van het korte termijn geheugen naar het lange termijn geheugen. Maar soms blijft iets net iets te lang vastzitten, de verwerking loopt anders/niet goed. Dan blijft je systeem erop reageren, ook al is de gebeurtenis allang voorbij. En dat kan dus ook bij kleine gebeurtenissen die je bezig blijven houden. EMDR-technieken helpen om dat alsnog te verwerken, op een niveau dat dieper ligt dan alleen denken of erover praten.

EMDR is breder inzetbaar dan alleen bij trauma

Wat veel mensen niet weten: diezelfde technieken die worden gebruikt om een trauma te verwerken, kunnen ook ingezet worden bij gebeurtenissen die niet als trauma gelden, maar die wel 'vast zijn gaan zitten in je hoofd en lijf'. EMDR helpt bij het verwerken en loslaten van gebeurtenissen. EMDR-technieken helpen ook bij onrust, stress, of emoties die jou belemmeren, om dat los te laten.

EMDR-technieken kunnen bijvoorbeeld ingezet worden bij:

1. Onzekerheid of een negatief zelfbeeld: vaak niet ontstaan door één duidelijke gebeurtenis, maar door een stapeling van kleinere ervaringen die jou het gevoel geven dat je niet goed genoeg bent. Gevoelens van onzekerheid kunnen zich dan vastzetten in je lichaam. Met EMDR-technieken kun je de oude negatieve gevoelens over jezelf loslaten en nieuwe positieve overtuigingen en gevoelens over jezelf 'installeren'.
2. Acute stress: je lichaam blijft in een staat van alertheid hangen, zelfs als de aanleiding er al lang niet meer is. Met EMDR-technieken kun je de onrustgevoelens weg laten gaan uit je lichaam. Zeker als je dit regelmatig doet, ontstaat er steeds meer diepgaande, blijvende innerlijke rust.
3. Somberheid: sommige mensen weten niet precies waardoor ze somber zijn, maar met EMDR-technieken kun je de sombere gevoelens verminderen en voel je dat je weer meer kunt genieten.

In al deze situaties lijkt hetzelfde te spelen: iets is nog niet volledig verwerkt en blijft daardoor invloed houden op hoe je je voelt en reageert. Je hoeft dus niet per se iets traumatisch meegemaakt te hebben om baat te hebben bij deze technieken.

Een voorbeeld uit de praktijk

Een vrouw kwam bij me met aanhoudende spanning. Ze sliep slecht, was overdag gejaagd en merkte dat ze steeds moeilijker tot rust kwam. Toen we samen terugkeken naar de afgelopen jaren, bleek er heel veel te zijn gebeurd: het overlijden van een dierbare, een periode van drukte en overbelasting op werk, een ziekenhuisopname en zo nog veel meer. "Heftige gebeurtenissen, maar het zijn geen trauma's", gaf ze aan. Ze was steeds maar doorgegaan. Ze dacht: dit hoort er gewoon bij in het leven. Op een gegeven moment was die overlevingsmodus zo gewoon geworden voor haar dat ze het niet meer herkende als iets dat aandacht nodig had.

Ik stelde voor om met EMDR aan de slag te gaan. Ze was verbaasd: "Ik denk niet dat ik een trauma heb." Na mijn uitleg besefte ze dat het niet goed verwerken van al deze gebeurtenissen de verklaring was voor de spanningen in haar lichaam en de drukte in haar hoofd. We zijn samen aan de slag gegaan met EMDR-technieken.

Na afloop van de sessies zei ze "Ik wist niet dat deze situaties me nog zo raakten. Ik dacht dat ik het al had verwerkt, want ik dacht er niet meer zo vaak aan. Ik wist niet dat ik dit zo had opgeslagen in mijn lichaam." Als de herinnering verwerkt wordt, zakken emoties en verdwijnen spanningen uit het lijf. Vaak volgt dan een gevoel van opluchting. En daarna, vaak als vanzelf, meer rust in hoofd en lichaam.

Wat je hier zelf mee kunt

Ik werk al meer dan 25 jaar als Orthopedagoog en GZ-Psycholoog. Sinds 2009 heb ik me als EMDR-Therapeut gespecialiseerd in EMDR. Al meer dan 8000 uur heb ik EMDR-sessies gedaan. Deze kennis en ervaring heb ik omgezet in audio-oefeningen.

Ga voor jezelf na: zit er ergens spanning vast in je lichaam, ook als je niet meteen een duidelijke reden kunt aanwijzen? Of heb je de laatste jaren ook veel meegemaakt? Je hoeft niet te wachten tot het 'erg genoeg is' om er iets mee te doen.

Ik heb een gratis audio opgenomen, speciaal voor iedereen die last heeft van een hoofd of lichaam dat maar aan blijft staan. Geen oefening zoals je die al kent, maar gebaseerd op EMDR en andere transformatietechnieken. Een kans om zelf te ervaren wat er gebeurt: je doet de techniek en vaak voel je al vrij snel dat het rustiger wordt in je hoofd en lichaam.

Wil je voelen wat er gebeurt als je met deze technieken werkt?

Vraag de gratis audio aan en ervaar het zelf.

JA! Stuur mij de audio →